METABOLISME VAN DE STAD

De verstedelijking van stad en ­regio is van oudsher gebaseerd op de ligging van de stad en het transport van energie en voedsel naar de stad en verder. Door de toenemende mobiliteit en ­suburbanisatie is vervoer van mensen steeds belangrijker ­geworden. Een sterke stad in een sterke ­regio is door de eeuwen heen daarbij een succesvol model gebleken: een compacte stad in een rijke schakering van landschappen eromheen. Vroeger waren de vaarwegen dominant door de aanvoer van turf uit de Veenkoloniën en het Stadse stapelrecht van graan.

MOBILITEIT

In de 20e eeuw werd de Grote Markt het centrale verkeersknooppunt voor stad en ­regio. Door de aanleg van de ringweg en het Verkeerscirculatieplan is de stofwisseling van de stad structureel veranderd. De Ring Zuid wordt nu ingrijpend aangepakt en zelfs verdiept. Groningen werkt met de regio samen aan bereikbaarheid van de stad voor de vele ­forenzen die vanuit de regio naar de stad reizen: een uitgekiend HOV-systeem, P&R locaties aan de rand van de stad en snelle fietsverbindingen. De tweewieler is in Fietsstad nr. 1 Groningen bezig aan een opmars in de stad, met nu al het hoogste aandeel fiets­bewegingen in de ‘modal split’ ter wereld.
Na de Tweede Wereldoorlog heeft de gemeente Groningen een paar keer stevig ingegrepen in de stof­wisseling van de stad. In 1977 werd met het vooruitstrevende ­Verkeerscirculatieplan de auto ­teruggedrongen en de binnen­stad het domein van de fietser en voetganger. Met het planmatig ontwikkelen van een stedelijke en regionale ecologische hoofdstructuur in latere jaren heeft de ontwikkeling van de stad weer een hele ándere dynamiek ­gekregen: meer organisch groeien met ­respect en versterking van de ecologische en ­historische structuur en minder ­rigoureus ingrijpen in het landschap ten ­behoeve van de woningbouw­productie.

ENERGIE

De ondergrond is nog altijd een belangrijke energiebron. Vanaf de 17e eeuw was het de ­turfwinning en sinds de jaren ’60 aardgas uit het Groningen-veld. Steeds meer ­gebruiken en zoeken we groene energiestromen in plaats van fossiele brandstoffen. De stad gaat gebruik maken van aardwarmte voor het opwekken van energie door gebruik van restwarmte, warmte­-koude-opslag en geothermie. Rondom de Stad worden producten ­verbouwd die, naast allerlei ­nuttige ­producten zoals bio plastics, ook energie kunnen opwekken: suikerbieten, aardappelzetmeel en bamboe. Om van de in Groningen zeer verleidelijke wind- en zonne-energie maar te zwijgen. Zo blijft energie ook in de toekomst van onschatbare waarde voor de stofwisseling van stad en land.
Kenmerk van Stad en Ommeland is het vermogen om zichzelf steeds opnieuw te blijven uitvinden, al duizend jaar lang. Anno 2014 is het vooral een proces van ­onderop: ruimte voor initiatieven, ­experimenten, innovatie en crea­tiviteit. De biobased economy is een voorbeeld en een uitgelezen kans om als stad en ­regio een nieuwe fase in te gaan. Door ­kleine en grote transformaties blijft de stad vitaal: de ­levende, creatieve stad waar mensen zich thuis voelen en forensen, ­toeristen en andere bezoekers prettig kunnen werken en genieten van de stad.

INNOVATIE

Kennis is tegenwoordig het belangrijkste exportproduct van de stad Groningen, inmiddels al 400 jaar universiteitsstad. Door de Europese unie in 2014 niet voor niets uitgeroepen tot de second best Innovatiehoofdstad van Europa. Een stad zonder Rijksuniversiteit, UMCG en Hanzehogeschool is ondenkbaar. Eén op de vier ­inwoners is student! Het hoge opleidingsniveau lokt economische investeringen uit en trekt nieuwe activiteiten aan. Daarnaast ontstaan steeds meer spin offs in en om de stad en nieuwe vormen van even wetenschappelijke als toegepaste samenwerking tussen gemeente en onderwijsinstellingen. Wat te denken bijvoorbeeld van het Urban Gro Lab, waar overheid en studenten zich sámen buigen over de stad van de toekomst.


URBAN GRO LAB

In en rond Groningen zijn er deze zomer uitgebreidere presentaties van de inventariserende ­analyses en ontwerpende onderzoeken die de basis vormen van de bijdrage aan de IABR-tentoonstelling in ­Rotterdam. Het betreft lokale ­ontwerpsessies om interventies in het metabolisme uit te testen. Deze living-labs tonen hoe men in Groningen bezig is deze stofwisseling van de stad beter te ­begrijpen, om er vervolgens ten behoeve van een duurzamere toekomst op een juiste wijze in te kunnen grijpen.Vertrekpunt is een uitgebreidere hoofdexpositie met presentaties van verleden, heden en ambities van de acht IABR-thema’s gerelateerd aan de acht topsectoren die op een interactieve kaart van de stad Groningen aangeven waar wat gebeurt. Daarnaast zijn er app-gestuurde bezoeken aan relevante locaties. Plekken waar gestudeerd wordt op het functioneren van de verschillende stofwisselingsprocessen, waar ontworpen wordt aan voorstellen voor transformaties en andere interventies en waar daadwerkelijk in reële processen ingegrepen wordt en nieuwe technieken worden uitgeprobeerd. Zowel de gemeente Groningen als de regionale overheden bieden in dit geheel een podium aan kennis­instellingen en ondernemende particulieren om hun bijdrage te leveren aan het denken over en werken aan een betere stof­wisseling van Stad en Ommeland.

www.urbangrolab.nl


 

 

Sleutelen aan de Stad

Ontwerp uitingen Gemeente Groningen voor de Internationale Architectuur Biennale Rotterdam. De stad Groningen als levend archief, als laboratorium en als werkplaats waar voortdurend spontane innovatie plaatsvindt. En waar onderwijs, ondernemers en overheid elkaar dagelijks inspireren. De Groningse bijdrage aan de IABR is de weerslag van een zoektocht naar deze stofwisseling.

Opdrachtgever:
Gemeente Groningen
Fotografie: Vento Boreale